Güne Bakış HABER / Köşe Yazısı

“Sal Beni!” Diyen Ergenleri Anlamak

“Dün ‘Anne seni çok seviyorum’ diyen çocuğunuz bugün kapıyı çarpıp ‘Sal beni!’ diyorsa korkmayın… Büyük ihtimalle evinizde bir ergen var.”

Ergenlik dönemi çoğu aile için gerçekten karmaşık ve zaman zaman da zorlayıcı bir süreçtir. Çocuklukla yetişkinlik arasındaki bu dönemde gençler kim olduklarını anlamaya, sınırlarını keşfetmeye ve kendi dünyalarını kurmaya çalışırlar.

Bu süreçte bazen kapılar çarpılır, bazen sesler yükselir, bazen de anne babalar bana gelip şöyle der:
“Hocam bu benim çocuğum mu? Ben bu çocuğu tanıyamıyorum.”

Aslında bu çok doğal bir süreçtir. Çünkü ergenlik bir problem değil, gelişimin en önemli evrelerinden biridir. Bu dönemde gençlerin en büyük ihtiyacı anlaşılmak, dinlenmek ve kendilerine güvenildiğini hissetmektir.

Ben her zaman velilere şunu söylerim:
Her kapı aslında sevgiye açılır dostlarım.
Bazen o kapının arkasında biraz öfke vardır, bazen kırgınlık… Ama çoğu zaman o kapının ardında sadece anlaşılmayı bekleyen bir genç vardır.

Ergenlik dönemi sadece evlerde değil, okullarda da zaman zaman zorlayıcı olabilir. Bu ay sevgili okul müdürü Serkan Köktürk ün davetiyle Ataşehir Harezmi Anadolu Lisesi’nde velilerle bir araya geldiğimiz söyleşide ergenlik dönemini konuştuk. Veliler oldukça ilgiliydi ve bana çok samimi sorular sordular.

Okul yönetimi ve öğretmenlerin de velilerden önemli bir beklentisi vardı. Çocukların sadece akademik başarılarının değil, evde kazandıkları sorumluluk duygusunun, saygının ve disiplinin de okul hayatında büyük fark yarattığını özellikle vurguladılar. Çünkü aile ve okul aynı dili konuştuğunda gençler kendilerini çok daha güvende hisseder.

Söyleşi sırasında velilerden çok güzel sorular geldi. Hatta bir veli gülerek şöyle dedi:

“Hocam biz de ergen olduk ama hiç böyle değildik.”

Ben de gülümseyerek şöyle cevap verdim:
“Evet, siz de ergendiniz… ama sizin cebinizde internet yoktu, sosyal medya yoktu, dünyanın baskısı bu kadar yoğun değildi.”

Bugünün gençleri gerçekten çok daha karmaşık bir dünyada büyüyor.

Söyleşide bana yöneltilen sorulardan bazılarını ve cevaplarını sizlerle de paylaşmak istiyorum. Çünkü biliyorum ki ergen çocuğu olan pek çok ebeveyn aslında aynı soruların cevaplarını arıyor.

Veliler En Çok Bunları Soruyor

1. Ergenler neden çok çabuk öfkeleniyor?

Ergenlik döneminde beynin duyguları yöneten kısmı oldukça aktif çalışır. Ancak mantık ve kontrol merkezi henüz tam gelişmemiştir. Bu nedenle ergenler bazen duygularıyla hızlı hareket edebilirler. Böyle durumlarda sakin kalmak ve onları gerçekten dinlemek çok önemlidir.

2. Çocuğum sürekli odasında vakit geçiriyor, bu normal mi?

Evet. Ergenler bu dönemde bireyselleşmeye ihtiyaç duyarlar. Kendi alanlarını oluşturmak isterler. Ancak aile ile bağın kopmaması için birlikte geçirilen zamanlar da oldukça değerlidir.

3. Ergenler neden yalan söyler?

Çoğu zaman cezadan kaçınmak, anlaşılmadığını düşünmek ya da özgürlük alanını korumak için yalan söyleyebilirler. Sert cezalar sorunu çözmez, aksine gizliliği artırabilir. Güven ortamı bu konuda çok önemlidir.

4. İnternet ve telefon bağımlılığı nasıl önlenir?

Kesin yasaklar genellikle daha fazla direnç yaratır. Bunun yerine aile içinde ortak kurallar koymak, ekran süresini sınırlamak ve gençlere spor, sanat gibi alternatif alanlar sunmak daha sağlıklı sonuçlar verir.

5. Çocuğum sürekli özgür olmak istediğini söylüyor. Ne yapmalıyım?

Ergenlik döneminin en önemli ihtiyaçlarından biri özgürlük hissidir. Ancak özgürlük tamamen sınırsızlık değildir. Aileler sınır koyarken nedenini açıklamalı ve ergeni de bu sürece dahil etmelidir.

6. Çocuğum “İntihar ederim” diyerek beni tehdit ediyor. Ne yapmalıyım?

Bu tür ifadeler mutlaka ciddiye alınmalıdır. Bazen ergenler bu sözleri çaresizliklerini anlatmak için kullanabilirler. Öncelikle sakin kalmak, onu suçlamadan dinlemek ve mutlaka bir uzmandan destek almak çok önemlidir.

7. Ergenlerin terapiye ihtiyacı olduğunu nasıl anlarız?

Ani davranış değişiklikleri, yoğun öfke, içe kapanma, okuldan uzaklaşma, sürekli mutsuzluk veya kaygı gibi durumlar profesyonel destek gerektirebilir.

8. Çocuğumun uyuşturucu kullandığını öğrenirsem ne yapmalıyım?

Panikle sert tepki vermek yerine durumu sakin şekilde ele almak gerekir. Suçlayıcı tavırlar çoğu zaman ergeni daha da uzaklaştırır. Böyle durumlarda aile desteği ve profesyonel yardım çok önemlidir.

9. Çocuğumu zararlı alışkanlıklardan nasıl uzak tutabilirim?

Aile içindeki güven bağı, gençleri riskli davranışlardan koruyan en güçlü faktörlerden biridir. Açık iletişim kurmak, arkadaş çevresini tanımak ve birlikte zaman geçirmek oldukça önemlidir.

10. Ergenlerle sağlıklı iletişim kurmanın en önemli yolu nedir?

Ergenler nasihat dinlemekten çok anlaşılmak isterler. Onları yargılamadan dinlemek, fikirlerine saygı göstermek ve güven ortamı oluşturmak iletişimin temelidir.

Bu değerli buluşmayı organize eden Harezmi Anadolu Lisesi Müdürü Serkan Köktürk

, Müdür Yardımcısı Erdem Kenan ve kıymetli Rehber Öğretmeni Özgür Tuncel Karaca ya teşekkür ediyorum. Velilerin ilgisi ve samimi soruları, ergenlik döneminin aileler için ne kadar önemli bir konu olduğunu bir kez daha gösterdi.

Ergenlik bazen kapıların çarpıldığı, bazen “Beni anlamıyorsunuz!” cümlesinin sıkça duyulduğu bir dönem olabilir. Ama unutmayalım ki bu dönem aynı zamanda gençlerin hayatlarını şekillendirdiği en kritik yıllardır.

Çünkü çoğu zaman “Sal beni!” diyen bir ergenin aslında söylemek istediği şey şudur:

“Beni biraz anla…”

Ve unutmayın:
“Ergenler bizden mükemmel anne baba değil, kendilerini gerçekten duyan yetişkinler ister.”

Psk. Güneş Camcı
Aile Danışmanı & Ergen Terapisti