Güne Bakış HABER /  Melih Yıldız - Özel Röportaj 

Edebiyat ile psikolojinin kesiştiği noktada dikkat çeken bir çalışma…

Yazar Melih Yıldız, “Aklın Uçurumunda” adlı kitabında yalnızca sanatçıların hikâyelerini anlatmıyor; aynı zamanda insan ruhunun kırılgan yönlerini, sanatın iyileştirici gücünü ve yaratıcılığın sınırlarını da sorguluyor.

Sabahattin Ali’den Neyzen Tevfik’e, sanat ve düşünce dünyasının önemli isimlerinin ruhsal dünyasına farklı bir pencereden bakan eser; okuru hem edebiyat hem de psikoloji üzerinden derin bir düşünce yolculuğuna çıkarıyor.

Psikoloji alanındaki akademik birikimini edebiyatla buluşturan Melih Yıldız, kültür ve sanatın insan hayatındaki yerini, sanat ile ruh sağlığı arasındaki ilişkiyi ve gençlerin sanatla buluşmasının önemini Güne Bakış HABER adına Suna Anaç’a anlattı.

“Bu kitabın fikri üniversite yıllarımda doğdu”

Suna Anaç:

Aklın Uçurumunda kitabınızda Sabahattin Ali’den Neyzen Tevfik’e birçok önemli ismin ruhsal kırılganlıklarına yer veriyorsunuz. Bu kitabı yazma fikri nasıl doğdu, sizi en çok etkileyen hikâye hangisi oldu?

Melih Yıldız:

Bu kitabı yazma fikri aslında üniversite yıllarımda doğdu diyebilirim. Psikoloji bölümünde okurken Psikoloji Tarihi dersimiz vardı ve açıkçası bu ders benim için oldukça ilgi çekiciydi. Ancak ders kitaplarında dünya psikoloji tarihine geniş yer verilmesine rağmen Türk bilim insanlarının hikâyelerine neredeyse hiç değinilmiyordu.

Oysa bizim ülkemizde de çok kıymetli isimler var; Muzaffer Şerif, Mazhar Osman, Fahri Celâl gibi… Ayrıca hastanelerimizin içinde de anlatılmayı bekleyen çok güçlü hikâyeler bulunuyor.

Mesela Rodin’in heykellerinin replikaları Avrupa’da çoğunlukla üniversitelerde sergilenirken bizde Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nin bahçesinde yer alıyor. Bu bile aslında anlatılması gereken ne kadar güçlü hikâyeler olduğunu gösteriyor.

Ben de kitabın konusunu yolu bir şekilde psikoloji dünyasından geçmiş bilim insanları ve yazarların hikâyeleriyle sınırladım. Böylece Aklın Uçurumunda ortaya çıktı.

Beni en çok etkileyen hikâye sorulduğunda çoğu zaman Osman Fahri ve Şükûfe Nihal’in hikâyelerini söylüyordum. Ama aslında fark ettim ki kitabın bütün hikâyeleri beni etkiledi. Çünkü etkilenmediğim hiçbir hikâyeyi yazmadım.

“Sanat ile delilik arasında romantize edilen bir bağ var”

Suna Anaç:

Sanat ile ruhsal kırılganlık arasında gerçekten bir bağ var mı? Yaratıcılık ile “aklın sınırlarında dolaşmak” arasında nasıl bir ilişki görüyorsunuz?

Melih Yıldız:

Bilimsel olarak bunun kesin bir cevabı yok. Ama gözlemlerime dayanarak şunu söyleyebilirim; bence böyle güçlü bir bağ yok.

Toplumda sanat ile “delilik” arasında romantik bir ilişki kurma eğilimi var. Sanki büyük sanatçılar mutlaka ruhsal sorunlar yaşamış kişiler olmak zorundaymış gibi bir algı oluşuyor.

Eğer gerçekten böyle bir bağ olsaydı benim kitabım birkaç ciltten oluşurdu. Ama ben yalnızca belli başlı sanat insanlarının hikâyelerine yer verebildim.

Elbette bazı insanlar yaşadıkları ruhsal zorluklardan çıkış yolu ararken sanata yöneliyorlar. Eğer yetenekleri varsa bu onları önemli sanatçılara da dönüştürebiliyor.

Fikret Mualla’yı düşünelim. Büyük travmalar yaşamamış olsaydı da yine Fikret Mualla olabilirdi. Ancak onun sıra dışı hayatı toplumda daha fazla tanınmasına yol açtı.

Burada tanınmak ile yetenekli olmayı birbirine karıştırmamak gerekiyor.

“Kültür ve sanat ruhun gıdasıdır”

Suna Anaç:

Kültür, sanat ve edebiyat bireyin ruh sağlığı üzerinde sizce nasıl bir etki bırakıyor? İyileştirici gücünden söz edebilir miyiz?

Melih Yıldız:

Kesinlikle söz edebiliriz. Kültür ve sanat bireyin ruhunu iyileştirir.

Nasıl ki bedenimizin ayakta kalabilmesi için gıdaya ihtiyacı varsa, ruhumuzun da sağlıklı kalabilmesi için kültüre ve sanata ihtiyacı vardır.

Kültür ve sanat sayesinde insanlar empati kurmayı öğrenir, yaşadıkları olaylara karşı farkındalık kazanır. Muhakeme güçleri artar ve dünyaya daha olumlu bir pencereden bakabilirler.

Kültüre ve sanata değer veren insanların genellikle maddeye değil maneviyata daha fazla önem verdiğini görüyoruz.

Bu da onların daha dengeli, daha huzurlu ve daha mutlu bir yaşam sürmelerine katkı sağlıyor.

“Gençlere sanat için alan açılmalı”

Suna Anaç:

Günümüz gençlerinin sanatla daha erken ve daha güçlü bağ kurabilmesi için ailelere ve yerel yönetimlere ne gibi sorumluluklar düşüyor?

Melih Yıldız:

Son yıllarda maalesef her gün istemediğimiz haberlerle güne başlıyoruz. Öfkenin arttığı, bağımlılıkların hızla yayıldığı bir dönemde gençleri bu atmosferden uzaklaştırmamız gerekiyor.

Aileler çoğu zaman sınavları ya da ekonomik koşulları gerekçe göstererek çocuklarını kültür ve sanat ortamından uzak tutuyor. Oysa kültür ve sanatla büyüyen çocuklar daha sağlıklı bireyler oluyor.

Aileler çocuklarını korkmadan bir sanat faaliyetine yönlendirmeli. Hafta sonları birlikte bir sergiye, müzeye, sinemaya ya da tiyatroya gitmek bile büyük fark yaratabilir.

Yerel yönetimlere de bu noktada büyük sorumluluk düşüyor. Gençlere alan açmaları gerekiyor. Yetenekli gençlerin ürettiklerini halkla buluşturabilecek ortamlar oluşturulmalı.

Bir genç resim yapıyorsa sergileyebilmeli, müzisyense bestelerini insanlara dinletebilmeli.

Sanatın ulaşılabilir olması çok önemli. Yerel yönetimler mahalle mahalle anketler yaparak gençlerin hangi sanat dallarına ilgi duyduğunu belirleyebilir ve buna göre projeler geliştirebilir.

Böylece suç oranlarının düşük olduğu, mutlu insanların yaşadığı daha sağlıklı şehirler ortaya çıkabilir